تاریخچه پیدایش و تحول صنعت شیشه در ایران

0
154
تاریخچه پیدایش و تحول صنعت شیشه در ایران

آبرند: مجله اینترنتی تخصصی صنایع و کسب و کار ایران: صنعت شیشه‌سازی در کشورمان نخستین‌بار در سال‌های ۱۳۱۰ خورشیدی آغاز شد. ، در ایران سابقه بسیار طولانی دارد که به حدود پیش از ۲۰۰۰ قبل از میلاد می‌رسد. صنعت شیشه و بلور‌سازی به عنوان یکداستان نخستین کارخانه شیشه‌سازی در کشورمان‌ جالب و عبرت‌آمیز است.

کشف یک ظرف شیشه‌ای زرد رنگ صدفی با زینتی شبیه به خطوط شکسته موج‌دار که در یکی از قبرستانهای لرستان پیدا شده ، یک گردن‌بند شیشه‌ای حاوی دانه‌های آبی رنگ متعلق به ۲۲۵۰ سال پیش از میلاد ، در ناحیه شمال غربی ایران و قطعات شیشه‌ای مایل به سبز که در کاوشهای باستان شناسی لرستان ، شوش و حسنلو بدست آمده است، نشان دهنده سابقه تاریخی صنعت شیشه‌سازی در ایران است.

در سال‌های ۱۳۱۰ از قفقاز نوعی آب‌معدنی به ایران صادر می‌شد که بسیار مورد توجه مردم بود و اهالی تهران، شمال و آذربایجان از آن استقبال زیادی می‌کردند. این آب‌معدنی که به «تارزان» معروف بود، در شیشه‌ های دربسته به کشورمان وارد می‌شد و مردم کشورمان غافل از وجود آب‌های معدنی داخلی، آن را مصرف می‌کردند.

بعضی‌ها هم از چشمه‌های آب‌معدنی کشورمان اطلاعات داشتند اما دسترسی به این مناطق بسیار مشکل بود. همچنین، سازمانی وجود نداشت که این آب‌های گوارا را در شیشه کرده و به فروش برساند. به همین دلیل در همین زمان یعنی بین سال ۱۳۱۰ تا ۱۳۱۸ یک کارخانه بطری‌سازی به وجود آمد.

بدین ترتیب، آب چشمه‌ها را در داخل بطری‌های این کارخانه کرده و برای مصرف داخلی و بی‌نیاز کردن کشور از آب‌معدنی و همچنین، برای صادر کردن به بازار خارج عرضه شد.

مراحل مختلف تهیه شیشه

  1. تهیه مواد اولیه و تبدیل آنها به پودر با دانه‌بندی بین ۰٫۱ تا ۲ میلی‌متر
  2. توزین هر یک از مواد اولیه به نسبتهای مورد نظر و مخلوط کردن آنها همراه با ۴ تا ۵ درصد آب و انتقال مخلوط به کوره
  3. ذوب کردن مخلوط در کوره و تهیه خمیر
  4. بی‌رنگ کردن خمیر شیشه و خارج کردن گازها
  5. تبدیل به فرآورده‌های مورد نیاز بازار و صنایع
  6. نپختن شیشه ( قرار دادن شیشه داغ در کوره‌هایی که دمای کمی دارد، برای کاهش شکنندگی شیشه)

تاریخچه پیدایش و تحول صنعت شیشه در ایران

انواع مهم فراورده‌های شیشه‌ای

شیشه جام

این نوع شیشه ، برای مصرف در پنجره ، قاب عکس و غیره تهیه می‌شود و دارای سطح کاملا صاف است. در مرحله تولید با عبور خمیر شیشه بین دو غلطک صاف افقی ، عمودی و یا عبور از روی قلع مذاب به دستگاه برش و کوره پخت هدایت می‌شود.

انواع بطری

برای تهیه بطری ، خمیر شیشه را از بالای ماشین قالب‌زنی توسط قیچی مخصوص به صورت لقمه‌هایی در آورده ، به قسمت قالب‌زنی وارد می‌کنند و از پایین ، هوا در آن می‌دمند تا شکل مطلوب به خود بگیرد. برای تهیه انواع لیوان ، استکان ، لوله چراغ نفتی و فانوس ، مانند تهیه بطری عمل می‌شود، ولی بجای دمیدن هوا ، از قالب ویژه استفاده می‌شود.

شیشه‌های ایمنی بدون تلق

این نوع شیشه‌ها برای ویترینها و شیشه‌های عقب و کناری خودرو تهیه می‌شوند. پس از مراحل برش و شکل‌دهی ، در پرسهای مخصوص ، آنها را در کوره الکتریکی تا °۶۵۰C گرم کرده ، بطور ناگهانی سرد می‌کنند تا بر اثر تبلور جزئی ، بر مقاومت آنها افزوده می‌شود.

شیشه ضد گلوله

این نوع شیشه شامل چهار لایه ۶ میلی‌متری و دو لایه تلق ضخیم است. در هر مورد ، ابتدا از طریق وصل کردن به خلاء ، هوای بین لایه‌‌ها را خارج کرده ، ضخامت شیشه و تلق را به هم می‌چسبانند و بعد تحت فشار ۱۳ اتمسفر در دمای °۱۲۰C ، به مدت سه ساعت نگه می‌دارند تا لایه‌ها کاملا به همدیگر بچسبند.

    الیاف شیشه‌ای

    این نوع الیاف، با عبور خمیر شیشه از منافذ باریک یک قسمت غربال مانند ، تهیه می‌شوند. از این نوع الیاف ، در تهیه پارچه ، پتو و لحاف و عایق‌بندی دستگاه‌های حرارتی و برودتی و عایق الکتریکی ، صحافی و غیره استفاده می‌شود.

    شیشه‌های نشکن

    این نوع شیشه‌ها دارای ضریب انبساط بسیار کم‌اند و در مقابل تغییر ناگهانی دما یا ضربه ، مقاومت زیادی دارند. از این رو ، از آنها برای تهیه ظروف و وسایل آزمایشگاهی و اخیرا ظروف آشپزخانه استفاده می‌شود.برای تهیه این نوع شیشه‌ها ، به جای Na2O و CaO از Zr2O3 ، Al2O3 و B2O3 استفاده می‌کنند که به نام شیشه‌های پیرکس ، ینا و کیماکس شهرت دارند.

    شیشه‌های بلور

    این نوع شیشه‌ها بسیار ظریف و مشابه به کریستال‌اند. اما سنگین و صدا دهندگی کریستال را ندارند و خاصیت شکست نور در آنها کمتر است. دارای ۷۵ درصد سیلیس ، ۱۸ درصد و ۷ درصد Cao اند.

    شیشه‌های سرب‌دار

    این نوع شیشه‌ها از شیشه‌های معمولی شفافتر و سنگی‌ترند و ضریب شکست بالاتری دارند و دارای سه نوع‌اند:
    کریستال:که بسیار شفاف ، سنگین ، صدادار و قابل تراش است و نور را در خود می‌شکند و طیف رنگی می‌دهد. از این رو ، در تهیه گلدان ، لوستر و … بکار می‌رود. دارای ۵۳ درصد سیلیس ، ۱۱ درصد و ۳۵ درصد Pbo است.

    شیشه ضد پرتوها

    این نوع شیشه ، شامل یک قسمت و چهار قسمت pbo است، به مقدار قابل توجهی پرتوهای ایکس و پرتوهای رادیواکتیو را جذب کرده ، جلوی اثرات زیان‌بار آنها را می‌گیرد.

    شیشه جاذب نوترون

    این نوع شیشه‌ها با افزایش اکسید کادمیم ( CdO ) به شیشه معمولی تهیه می‌شوند و به‌عنوان حفاظ در مقابل تابشهای نوترونی ، بویژه در ارتباط با راکتورهای اتمی کاربرد دارند.

    شیشه شفاف در مقابل IR

    این نوع شیشه با اضافه کردن مقدار زیادی آلومین Al2O3 به شیشه معمولی حاصل می‌شود و در دستگاههای طیف نمایی و طیف نگاری IR مورد استفاده قرار می‌گیرند.

    شیشه ضد اسید فلوئوریدریک

    می‌دانیم که بعضی مواد شیمیایی مانند HF بر شیشه اثر می‌کنند. این تاثیر در واقع به واکنش سیلیسی موجود در شیشه با فلوئورید هیدروژن است که تولید اسید می‌کند. از این خاصیت در حکاکی و نقاشی روی شیشه استفاده می‌شود. اگر مقدار کافی فسفات آلومینیم که ساختار سیلیکات آلومینیم را دارد، در ساختار شیشه وارد شود، شیشه بدست آمده ، مقاومت قابل توجهی در برابر HF از خود نشان می‌دهد. علت این است که HF بر فسفات آلومینیم اثر ندارد.

    شیشه‌های رنگی

    برای مات یا شیری کردن شیشه ، فلوئوریت کلسیم ، کریولیت ، اکسید آنتیموان (III) ، فسفات کلسیم ، سولفات کلسیم و دی‌اکسید قلع استفاده می شود، زیرا این مواد ، رسوبهای کلوئیدی در خمیر شیشه تولید می کنند که پس از سرد شدن ، سبب شیری شدن آن می‌شوند. برای برخی مصارف ویژه ، تهیه شیشه‌های رنگی که عمدتا از اکسید فلزات استفاده می‌شود، ضرورت دارد.

    بیشتر بخوانید: مزایا، معایب و قوانین شرکتهای سهامی

    بیشتر بخوانید: نقش صنایع شیمیایی و پتروشیمی در صنعت

    بیشتر بخوانید: سنگهای ساختمانی کدامند؟ ویژگی ها و انواع سنگ ساختمانی

    ارسال یک پاسخ

    لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
    لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید